CHỌN LỌC HÀNG LOẠT docx – Tài liệu text

CHỌN LỌC HÀNG LOẠT docx

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (124.31 KB, 6 trang )

CHỌN LỌC HÀNG LOẠT

1.Cách tiến hành
Trong 1 quần thể vật nuôi hay cây trồng, dựa vào kiểu hình người ta chọn
ra một nhóm cá thể phù hợp nhất với mục tiêu chọn lọc để làm giống.
Ở cây trồng, hạt của những cây đã chọn được thu hoạch chung, trộn lẫn
với nhau để trồng trong vụ sau. Ở vật nuôi, những cá thể có ngoại hình đẹp,
lớn nhanh, đẻ tốt được chọn ra để nhân giống. Việc so sánh năng suất trung
bình của vụ sau so với giống ban đầu cho phép đánh giá hiệu quả chọn lọc.
Tuỳ theo vật liệu khởi đầu, yêu cầu và hiệu quả chọn lọc, có thể tiến hành
chọn lọc hàng loạt 1 lần hay phải lặp lại nhiều lần.
Từ lâu nông dân ta đã chọn lọc hàng loạt đối với cây lúa theo 3 tiêu chuẩn:
khóm tốt, bông tốt, hạt tốt. Giống cải củ số 9 được Viện Cây lương thực
thực phẩm chọn lọc hàng loạt từ giống cải củ Hồng Kông nhập vào nước ta
năm 1980, có thời gian sinh trưởng 40 – 45 ngày, khối lượng củ trung bình
230g, năng suất 35 – 40 tạ/ha.
Trong chăn nuôi phương pháp chọn lọc hàng loạt đã góp phần tạo ra
những giống có năng suất cao về sữa, trứng, thịt, len.

2.Phạm vi ứng dụng
Đối với những cây tự thụ phấn, có khi chỉ chọn lọc 1 lần đã mang lại hiệu
quả. Đối với những cây giao phấn vì quần thể có kiểu gen không đồng nhất,
các thế hệ sau có sự phân tính, nên thường phải chọn lọc hàng loạt nhiều lần.
Chọn lọc hàng loạt là phương pháp hữu hiệu để duy trì chất lượng và năng
suất của giống khi đưa vào sản xuất đại trà qua nhiều vụ, để phục tráng
những giống đã khu vực hoá va` để cung cấp giống cho sản xuất.

3. Ưu, nhược điểm
Phương pháp chọn lọc hàng loạt đơn giản, dễ làm, ít tốn kém nên có thể áp
dụng rộng rãi. Phần lớn các giống tốt ở các địa phương là do nhân dân sáng
tạo ra trong thực tiễn sản xuất nông nghiệp bằng phương pháp đó.

Nhược điểm của phương pháp này là chỉ căn cứ trên kiểu hình, không
kiểm tra được kiểu gen của cá thể nên việc củng cố, tích luỹ các biến dị tốt
chậm đưa đến kết quả. Ta biết rằng mỗi tính trạng trên cơ thể đều phụ thuộc
2 yếu tố: gen và môi trường. Tuy nhiên, tỷ trọng của mỗi yếu tố này là khác
nhau tuỳ từng tính trạng, biểu thị ở hệ số di truyền. Hệ số di truyền cao nói
lên rằng tính trạng phụ thuộc chủ yếu vào gen, ảnh hưởng của môi trường là
ít. Ngược lại, hệ số di truyền thấp, chứng tỏ tính trạng chịu ảnh hưởng nhiều
của môi trường. Ví dụ hệ số di truyền sản lượng trứng gà Lơgo là 9 – 22%,
khối lượng trứng gà là 36 – 93%, sản lượng sữa bò 1 kỳ vắt sữa là 25 – 38%,
hàm lượng mỡ trong sữa bò là 33 – 57%. Phương pháp chọn lọc hàng loạt
thường chỉ dễ có hiệu quả đối với tính trạng có hệ số di truyền khá cao.
Trong khi chọn lọc một loạt cây tốt có thể lẫn lộn các kiểu hình tốt do kiểu
gen tốt với những thường biến do các yếu tố vi địa hình, vi khí hậu. Để khắc
phục điều này, người ta cố gắng tiến hành chọn lọc hàng loạt trên các chân
ruộng đồng đều về địa hình, độ phì của đất.

CHỌN LỌC CÁ THỂ

1. Cách tiến hành
Trong quần thể khởi đầu người ta cũng chọn lấy một số ít cá thể tốt nhất
nhưng điều sai khác căn bản so với chọn lọc hàng loạt là ở chọn lọc cá thể
con cháu của những cá thể này được nhân lên một cách riêng rẽ theo từng
dòng, do đó kiểu gen của mỗi cá thể ban đầu sẽ được kiểm tra qua nhiều thế
hệ. Sự so sánh giữa các dòng và so sánh với giống khởi đầu sẽ cho phép
chọn được những dòng tốt nhất, loại bỏ những dòng không đáp ứng mục tiêu
chọn giống. Phương pháp chọn lọc cá thể có thể được tiến hành 1 lần hay
nhiều lần.
Ví dụ, giống đậu tương 138 được chọn lọc từ tổ hợp lai Cọc chùm x V
73

bằng phương pháp chọn lọc cá thể tại Viện cây lương thực thực phẩm, đưa
vào khảo nghiệm năm 1981, có thân cao, phân nhánh ít, quả to, ít đổ, chống
sâu bệnh khá, thời gian sinh trưởng 95 – 100 ngày, năng suất 12 – 16 tạ/ha.

2. Phạm vi ứng dụng
Khi mục tiêu chọn lọc là loại tính trạng có hệ số di truyền thấp thì phải áp
dụng phương pháp chọn lọc cá thể. Chọn lọc cá thể một lần được áp dụng
cho các cây nhân giống vô tính và các cây tự thụ phấn. Dòng tự thụ phấn có
kiểu gen khá đồng nhất và ổn định nên có khi chỉ chọn lọc cá thể 1 lần la` đã
có kết quả.
Đối với cây giao phấn, nếu muốn áp dụng chọn lọc cá thể thì phải tiến
hành nhiều lần. Trong quần thể giao phấn rất khó xác địng cây bố, và con
cháu của 1 cây ban đầu thường không đồng nhất về kiểu gen và kiểu hình,
do đó chọn lọc cá thể 1 lần không đủ để đánh giá.
Đối với vật nuôi, người ta kiểm tra đực giống qua đời sau. Con đực không
thể cho sữa, trứng, nhưng ảnh hưởng đến 1 số lượng lớn con cháu, trong đó
có cả đực và cái, thuận lợi cho việc đánh giá. Một bò đực giống ở trạm thụ
tinh nhân tạo có thể cho 25 ngàn con bê trong 1 năm. Ngày nay phương
pháp kiểm tra qua đời con được bổ sung bằng những phân tích hoá sinh, tế
bào trên con đực giống.
Trong chăn nuôi gia cầm, người ta còn áp dụng phương pháp kiểm tra qua
đời sau đối với con mái.

3. Ưu, nhược điểm
Chọn lọc cá thể kết hợp được việc đánh giá dựa trên kiểu hình với việc
kiểm tra kiểu gen, do đó nhanh chóng đạt hiệu quả, nhất là khi mục tiêu
chọn lọc là những tính trạng chỉ có lợi cho người mà ít có lợi cho bản thân
sinh vật như hàm lượng dầu trong hạt hướng dương, tỷ lệ bơ trong sữa bò.
Tuy nhiên chọn lọc cá thể đòi hỏi công phu, theo dõi chặt chẽ, khó áp dụng
rộng rãi.

Nhược điểm của giải pháp này là chỉ địa thế căn cứ trên kiểu hình, khôngkiểm tra được kiểu gen của thành viên nên việc củng cố, tích luỹ những biến dị tốtchậm đưa đến tác dụng. Ta biết rằng mỗi tính trạng trên khung hình đều phụ thuộc2 yếu tố : gen và môi trường tự nhiên. Tuy nhiên, tỷ trọng của mỗi yếu tố này là khácnhau tuỳ từng tính trạng, bộc lộ ở thông số di truyền. Hệ số di truyền cao nóilên rằng tính trạng phụ thuộc vào đa phần vào gen, tác động ảnh hưởng của thiên nhiên và môi trường làít. Ngược lại, thông số di truyền thấp, chứng tỏ tính trạng chịu ảnh hưởng tác động nhiềucủa thiên nhiên và môi trường. Ví dụ thông số di truyền sản lượng trứng gà Lơgo là 9 – 22 %, khối lượng trứng gà là 36 – 93 %, sản lượng sữa bò 1 kỳ vắt sữa là 25 – 38 %, hàm lượng mỡ trong sữa bò là 33 – 57 %. Phương pháp chọn lọc hàng loạtthường chỉ dễ có hiệu suất cao so với tính trạng có thông số di truyền khá cao. Trong khi chọn lọc một loạt cây tốt hoàn toàn có thể lẫn lộn những kiểu hình tốt do kiểugen tốt với những thường biến do những yếu tố vi địa hình, vi khí hậu. Để khắcphục điều này, người ta nỗ lực triển khai chọn lọc hàng loạt trên những chânruộng đồng đều về địa hình, độ phì của đất. CHỌN LỌC CÁ THỂ1. Cách tiến hànhTrong quần thể khởi đầu người ta cũng chọn lấy 1 số ít ít thành viên tốt nhấtnhưng điều sai khác cơ bản so với chọn lọc hàng loạt là ở chọn lọc cá thểcon cháu của những thành viên này được nhân lên một cách riêng rẽ theo từngdòng, do đó kiểu gen của mỗi thành viên bắt đầu sẽ được kiểm tra qua nhiều thếhệ. Sự so sánh giữa những dòng và so sánh với giống khởi đầu sẽ cho phépchọn được những dòng tốt nhất, vô hiệu những dòng không cung ứng mục tiêuchọn giống. Phương pháp chọn lọc thành viên hoàn toàn có thể được thực thi 1 lần haynhiều lần. Ví dụ, giống đậu tương 138 được chọn lọc từ tổng hợp lai Cọc chùm x V73bằng giải pháp chọn lọc thành viên tại Viện cây lương thực thực phẩm, đưavào khảo nghiệm năm 1981, có thân cao, phân nhánh ít, quả to, ít đổ, chốngsâu bệnh khá, thời hạn sinh trưởng 95 – 100 ngày, hiệu suất 12 – 16 tạ / ha. 2. Phạm vi ứng dụngKhi tiềm năng chọn lọc là loại tính trạng có thông số di truyền thấp thì phải ápdụng giải pháp chọn lọc thành viên. Chọn lọc thành viên một lần được áp dụngcho những cây nhân giống vô tính và những cây tự thụ phấn. Dòng tự thụ phấn cókiểu gen khá giống hệt và không thay đổi nên có khi chỉ chọn lọc thành viên 1 lần la ` đãcó hiệu quả. Đối với cây giao phấn, nếu muốn vận dụng chọn lọc thành viên thì phải tiếnhành nhiều lần. Trong quần thể giao phấn rất khó xác địng cây bố, và concháu của 1 cây khởi đầu thường không giống hệt về kiểu gen và kiểu hình, do đó chọn lọc thành viên 1 lần không đủ để nhìn nhận. Đối với vật nuôi, người ta kiểm tra đực giống qua đời sau. Con đực khôngthể cho sữa, trứng, nhưng tác động ảnh hưởng đến 1 số lượng lớn con cháu, trong đócó cả đực và cái, thuận tiện cho việc nhìn nhận. Một bò đực giống ở trạm thụtinh tự tạo hoàn toàn có thể cho 25 ngàn con bê trong 1 năm. Ngày nay phươngpháp kiểm tra qua đời con được bổ trợ bằng những nghiên cứu và phân tích hoá sinh, tếbào trên con đực giống. Trong chăn nuôi gia cầm, người ta còn vận dụng giải pháp kiểm tra quađời sau so với con mái. 3. Ưu, nhược điểmChọn lọc thành viên tích hợp được việc nhìn nhận dựa trên kiểu hình với việckiểm tra kiểu gen, do đó nhanh gọn đạt hiệu suất cao, nhất là khi mục tiêuchọn lọc là những tính trạng chỉ có lợi cho người mà ít có lợi cho bản thânsinh vật như hàm lượng dầu trong hạt hướng dương, tỷ suất bơ trong sữa bò. Tuy nhiên chọn lọc thành viên yên cầu công phu, theo dõi ngặt nghèo, khó áp dụngrộng rãi .

Bài viết liên quan
0328593268
icons8-exercise-96 chat-active-icon