Nội dung chính bài Tấm Cám | Soạn văn 10 tập 1

A. Ngắn gọn những nội dung chính

1. Giới thiệu chung

  • Thể loại: Truyện cổ tích là loại hình tự sự dân gian, chủ yếu sử dụng yếu tố nghệ thuật kì ảo để thể hiện cái nhìn hiện thực của nhân dân với đời sống, bộc lộ quan niệm về đạo đức cũng như công lí xã hội và ước mơ một cuộc sống tốt đẹp hơn của nhân dân lao động.
  • Truyện Tấm Cám thuộc loại truyện cổ tích thần kì. Đây là loại truyện cổ tích có nội dung phong phú và số lượng nhiều nhất. Đặc trưng quan trọng của cổ tích thần kì là sự tham gia của các yếu tố thần kì vào tiến trình phát triển của câu chuyện, thể hiện ước mơ cháy bỏng của nhân dân lao động về hạnh phúc gia đình, về lẽ công bằng trong xã hội, về phẩm chất và năng lực tuyệt vời của con người.

2. Phân tích văn bản

a. Thân phân của Tấm 

– Thân phận : Mồ côi, ở với dì ghẻ cay nghiệt ; bị bóc lột sức lao động, cướp công vật chất ; bị đày đọa về niềm tin → Thân phận xấu số, đáng thương, bị cướp đoạt từ công sức lao động đến những khát khao nhỏ bé .- Phản ứng của Tấm trước những thủ đoạn, việc làm gian ác của mẹ con Cám : khóc → Đó là phản ứng tự nhiên của một con người yếu ớt, thụ động vì bất lực trước những trớ trêu của phận mình .- Bản chất của mẹ con Cám : gian ác, nhẫn tâm hành hạ Tấm .

b. Diễn biến xung đột giữa Tấm và mẹ con nhà Cám 

  • Cuộc đấu tranh không khoan nhượng để giành lại hạnh phúc

– Mâu thuẫn : Tấm – Cám và dì ghẻ ngày càng nóng bức, kinh khủng hơn, tăng trưởng thành xích míc mang tính quan hệ xã hội, mâu thuãn một mất một còn giữa thiện – ác .+ Mẹ con Cám : Tìm đủ mọi cách gian ác hòng tàn phá Tấm, chiếm ngôi hoàng hậu, hưởng vinh quang phong phú .- Cuộc đấu tranh ko khoan nhượng để giành lại niềm hạnh phúc : Tấm : 4 lần bị giết → 4 lần hóa thân .+ Tấm trèo cau -> Mẹ con nhà Cám Chặt cây giết Tấm+ Tấm thành chim vàng anh -> Giết vàng anh+ Tấm thành cây xoan đào -> Mẹ con nhà Cám chặt xoan đào+ Tấm thành khung cửi -> Mẹ con nhà Cám đốt khung cửi+ Tấm thành cây thị – quả thị, trở lại thành người, sống niềm hạnh phúc -> Mẹ con Cám bị trừng trị đích đáng .→ Từ một cô gái yếu ớt, thụ động, chỉ biết khóc khi gặp khó khăn vất vả, bị đày đọa, Tấm đã trở nên can đảm và mạnh mẽ, kinh khủng hơn, luôn tìm cách báo hiệu sự xuất hiện của mình trong những hình thức hóa thân, tuyên chiến với quân địch, ko chịu chết một cách oan ức trong im re .→ Bốn lần bị giết, Tấm đều tìm cách hoá thân sang kiếp khác và đấu tranh kinh khủng với quân địch, tìm cách rủa mắng, tố cáo tội ác giết chị, cướp chồng của Cám → Tấm có một sức sống mãnh liệt .- Ông vua : Trước những hành vi gian ác của Cám, vua đều ko nói gì, trọn vẹn như người ngoài cuộc → Vua hiền lành và xa vời như ông Bụt .

  • Hành động trả thù – trừng trị kẻ thù độc ác, giành lại hạnh phúc trọn vẹn nơi trần thế của Tấm 

– Tấm trở về cung làm hoàng hậu, càng xinh đẹp .- Tấm chỉ cách cho Cám, bảo Cám xuống hố sâu rồi dội nước sôi vào hố. Mụ gì ghẻ thấy vậy cũng lăn đùng ra chết .→ Việc trả thù kinh khủng của Tấm là tương thích với quy trình chuyển biến tính cách nhân vật : từ yếu ớt, thụ động gật đầu đã trở nên can đảm và mạnh mẽ, kinh khủng hơn, kiên cường đấu tranh đến cùng cho niềm hạnh phúc của mình. Thể hiện ý niệm về thiện – ác, tham vọng công lí, niềm tin sáng sủa, tin yêu vào lẽ tất thắng của chính nghĩa, của cái thiện của nhân dân .

B. Phân tích chi tiết nội dung bài học

1. Tóm tắt nội dung tác phẩm

Tấm là cô gái hiền lành, chịu khó, mẹ cha mất sớm, phải ở với mẹ con dì ghẻ. Tấm bị Cám, con gái của dì ghẻ lừa lấy hết giỏ tép. Bụt hiện lên cho Tấm cá bống làm bạn, nhưng mẹ con Cám cũng lừa ăn thịt mất Bống. Bụt giúp Tấm tìm và chôn xương bống. Ngày hội, mẹ con Cám bắt Tấm nhặt thóc gạo, không cho đi dự. Bụt hiện lên giúp và chỉ cho Tấm cách có quần áo đẹp đi dự hội. Tấm đánh rơi chiếc giày, vua nhặt được và nhờ đó cô được chọn làm hoàng hậu. Ngày giỗ cha, Tấm về trèo hái cau, bị dì ghẻ chặt cây, Tấm ngã xuống ao chết đuối, biến thành chim vàng anh. Cám thế chân chị trong cung vua. Chim vàng anh quấn qu ‎ ýt bên vua, bị Cám giết thịt, lông chim lại biến thành cây xoan đào che mát cho vua. Cám chặt xoan đào, đóng khung cửi, bị khung cửi mắng, liền đốt khung, vứt tro ven đường. Từ đống tro tàn, một cây thị mọc lên, thị chín, rơi vào bị của bà lão hàng nước. Ngày ngày, tấm chui ra từ quả thị, giúp bà hàng nước quét dọn nhà cửa và nấu cơm nước. Bà cụ xé vỏ thị, Tấm trở lại làm người sống cùng bà lão. Nhà vua đi qua, nghỉ chân tại hàng nước, nhận ra miếng trầu têm cánh phượng của Tấm. Tấm được đón trở lại cung làm hoàng hậu. Cám bị Tấm trừng trị, dì ghẻ cũng lăn ra chết theo con. Tấm sống đời sống niềm hạnh phúc suốt đời .

2. Phân tích chi tiết tác phẩm

a. Thân phận của Tấm 

– Số phận của Tấm :

+ Mẹ chết khi còn nhỏ tuổi, cha chết, Tấm ở với dì ghẻ – là mẹ đẻ của Cám.

+ Tấm khó khăn vất vả thao tác suốt ngày đêm .→ Hoàn cảnh đáng thương, côi cút, đơn độc. Đồng thời, cô cũng là cô gái hiền dịu và khát khao được đi dạo, niềm hạnh phúc .- Bản chất của mẫu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám+ Mâu thuẫn mái ấm gia đình : xích míc giữa Tấm và Cám, xích míc giữa Tấm và dì ghẻ → Trong hai xích míc trên, xích míc giữa Tấm và Cám là xích míc xuyên suốt toàn truyện, liên tục và ngày càng kinh khủng. Còn xích míc giữa Tấm và dì ghẻ đóng vai trò phụ trợ, bổ trợ .+ Mâu thuẫn xã hội : Tấm là hiện thân của cái thiện, hiền lành, lương thiện. Còn mẹ con Cám là hiện thân của cái ác, cái xấu. Do đó, xích míc giữa Tấm với mẹ con Cám xét đến cùng là xích míc giữa cái thiện với cái ác → Mâu thuẫn về quyền hạn xã hội .

b. Con đường đi tới hạnh phúc của Tấm 

– Đi bắt tép : Tấm chăm chỉ xúc đầy giỏ, Cám lừa Tấm trút hết giỏ cá và nhận phần thưởng. Tấm khóc, Bụt hiện lên và cho Tấm cá bống .- Mẹ con Cám gạt Tấm đi chăn trâu ở đồng xa, giết cá bống để ăn thịt. Tấm khóc. Bụt hiện lên bảo Tấm cho xương cá đựng vào bốn chiếc lọ chôn ở bốn chân giường .- Đi trẩy hội, Dì ghẻ trộn thóc lẫn gạo, bắt Tấm nhặt không cho đi trẩy hội. Tấm khóc. Bụt hiện lên, sai một đàn chim sẻ xuống nhặt giúp- Tấm không có quần áo đẹp mặc đi hội. Tấm tủi thân khóc. Bụt hiện lên cho Tấm quần áo, khăn, giày, xe ngựa. Tấm đến gặp vua, đánh rơi chiếc hài và như mong muốn trở thành hoàng hậu .→ Mâu thuẫn đa phần xoay quanh hơn thua về vật chất và niềm tin. Tấm bị mẹ con Cám cướp đoạt trắng trợn công sức lao động, phần thưởng, niềm vui niềm tin. Tấm luôn thụ động, không tự xử lý được xích míc mà phải nhờ vào Bụt .⇒ Tấm nhờ siêng năng, lương thiện mà được Bụt giúp sức, từ cô gái mồ côi nghèo trở thành hoàng hậu. Con đường tìm đến niềm hạnh phúc của Tấm dù có nhiều khó khăn vất vả, trắc trở nhưng ở đầu cuối, Tấm đã tìm được niềm hạnh phúc cho bản thân mình. Đó cũng là con đường đến với niềm hạnh phúc của những nhân vật lương thiện trong truyện cổ tích Nước Ta nói chung, truyện cổ tích quốc tế nói riêng .

c. Con đường đấu tranh giành lấy hạnh phúc của Tấm 

– Ngày giỗ bố, Tấm về nhà trèo lên cây cau, gì ghẻ chặt gốc cây, Tấm chết hóa thành chim vàng anh. Cám được đưa vào cung thay Tấm .- Chim vàng anh bay vào cung, báo hiệu sự xuất hiện của mình bằng lời cảnh cáo đanh thép : “ Giặt áo chồng tao / thì giặt cho sạch / phơi áo chồng tao / phơi lao phơi sào / chớ phơi bờ rào / rách nát áo chồng tao ”, hai mẹ con Cám bắt chim vàng anh, ăn thịt .- Tấm liên tục hóa thân vào cây xoan đào và tuyên chiến trực tiếp với hai mẹ con Cám : “ Kẽo cà kẽo kẹt / lấy tranh chồng chị / chị khoét mắt ra ”. Hai mẹ con Cám đốt khung cửi .- Từ đống tro tàn, Tấm liên tục hóa thân vào quả thị, Tấm trở lại với cuộc sống .- Tấm hóa thành quả thị, ngày ngày chui ra quét dọn, nấu cơm cho bà hàng nước, sau đó gặp lại nhà vua và quay trở lại làm hoàng hậu. Mẹ con Cám ngỡ ngàng và chết một cách thảm khốc→ Mâu thuẫn xung đột ngày càng kinh khủng, kinh hoàng. Tấm luôn trong thế dữ thế chủ động, đấu tranh can đảm và mạnh mẽ, kinh khủng. Tấm không còn khóc, không còn Bụt trợ giúp, những lần hóa thân của Tấm cho thấy sự chiến đấu không khoan nhượng, sức sống mãnh liệt không hề tàn phá của cái thiện .⇒ Tấm từ một cô gái nhu mì, thụ động ngày càng trở nên dữ thế chủ động đấu tranh để giữ niềm hạnh phúc của mình. Sự thắng lợi của Tấm là sự thắng lợi của cái thiện so với cái ác .

c. Hành động trả thù của Tấm 

– Tấm trở về cung, trở lại làm hoàng hậu, ngày càng trở nên xinh đẹp- Cám muốn xinh đẹp như chị, Tấm chỉ cách cho Cám, bảo Cám xuống hố sâu rồi dội nước sôi vào hố. Mụ gì ghẻ thấy vậy cũng lăn đùng ra chết .⇒ Hành động trả thù của Tấm là đích đáng, tương thích với quy trình đấu tranh của Tấm, vì mẹ con cám đã nhiều lần hại Tấm hòng hủy hoại Tấm đến cùng, không cho Tấm con đường sống. Tấm phải trả thù thì mới hoàn toàn có thể sống sót. Mặt khác, hành vi trả thù của Tấm tương thích với ý niệm của nhân dân về sự thắng lợi sau cuối của cái thiện ới cái ác bởi xích míc của Tấm và mẹ con Cám không còn là xích míc mái ấm gia đình mà là xích míc xã hội, là xích míc giữa thiện và ác, giữ người bóc lột và người bị bóc lột. Tấm trả thù là để đòi lại quyền sống, quyền làm người .

3. Tổng kết 

– Nội dung: Sự biến hoá của Tấm đã thể hiện sức sống, sức trỗi dậy mãnh liệt của con ngưòi trước sự vùi dập của kẻ ác. Đó là sức mạnh của cái thiện thắng cái ác qua cuộc đấu tranh ko khoan nhượng. Mâu thuẫn và xung đột trong truyện phản ánh mâu thuẫn và xung dột trong gia đình phụ quyền thời cổ, mâu thuẫn xã hội thiện- ác.

– Nghệ thuật: Xây dựng các mâu thuẫn, xung đột ngày càng tăng tiến. Các yếu tố thần kì khiến câu chuyện li kì, hấp dẫn. Xây dựng nhân vật theo hai tuyến đối lập cùng tồn tại và song song phát triển. Ở đó, bản chất của từng tuyến nhân vật được nhấn mạnh, tô đậm. Kết cấu quen thuộc của truyện cổ tích: người nghèo khổ, bất hạnh trải qua nhiều hoạn nạn cuối cùng cũng được hưởng hạnh phúc.

– Ý nghĩa: Câu chuyện khuyên răn con người ta phải biết sống hướng thiện, cái ác trong cuộc sống sẽ không bao giờ tồn tại được. 

Bài viết liên quan
0328593268
icons8-exercise-96 chat-active-icon